درخشش طلای زرد سیستان در گنبدکاووسابوالفضل *میرقاسمی*
(فعال در حوزه توسعه روستایی)
1404/07/15
در تقویم ما، روز 15 مهر ماه بعنوان ” *روز ملی روستا و عشایر* ” انتخاب شده است و به همین مناسبت، معمولا، مراسمی برگزار شده و مسئولین دولتی از ظرفیتها و توانمندیهای روستائیان و عشایر بخصوص رشادتها و فداکاریهای آنها در زمان دفاع مقدس و همچنین تلاش بیوقفه ایشان در عرصه تولید و تامین امنیت غذایی یاد میکنند. بعنوان مثال، مسئولین وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به نقش جوامع روستایی و عشایری در حوزه حفظ میراث فرهنگی ناملموس (بخصوص حفظ و برگزاری مراسم سنتی و آئینی)، توسعه گردشگری روستایی و عشایری (گردشگری تجربه گرا برای افراد شهرنشینی که دوست دارند زندگی باصفای جوامع روستایی و عشایری را تجربه کنند) و تولید انواع صنایع دستی زیبا و ارزشمند اشاره میکنند. وزارت جهاد کشاورزی برای تقدیر از کشاورزان نمونه و همچنین تقدیر از زنان روستایی و عشایری کارآفرین و موفق مراسمی برگزار میکند. وزارت کشور (سازمان شهرداریها و دهیاریها) نیز مراسمی برگزار نموده و از دهیاران نمونه و اعضای نمونه شورای اسلامی روستا تقدیر میکنند. معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری و سایر دستگاههای دولتی و حکومتی نیز به همین منوال.
ضمن تشکر از همه مسئولین که در “روز ملی روستا و عشایر” به فکر جوامع روستایی و عشایری هستند و آمار و اطلاعاتی از عملکرد خویش ارایه میدهند، درخواست میشود که در طول سال هم به فکر جوامع روستایی و عشایری باشند و هرچه زودتر، تکلیف آنها را مشخص کرده و نقشه راه توسعه جوامع روستایی و عشایری را تعیین کنند.
سئوال مشخص از مسئولین امر این است که از نظر ایشان، جوامع روستایی و عشایری چه نقش و جایگاهی در توسعه کشور دارند؟
– آیا مثل سابق، نقش تولیدی داشته باشند و در زمینه کشاورزی و دامپروری سنتی (کشاورزی معیشتی و کم درآمد) فعالیت کنند؟
– آیا مهاجرت کنند به شهرها و از نیروی کار ایشان در بخش صنعت و خدمات استفاده شود؟ (بخصوص با توجه به شرائط فعلی کشور و وقوع بحرانهای محیط زیستی متعدد، کمبود منابع آب، افزایش شدت تخریب سرزمین، نابودی جنگلها و مراتع، هجوم ریزگردها و طوفان نمک در اطراف دریاچه ارومیه، فرونشست اراضی و …).
– آیا در روستا و سیاه چادر بمانند و خدمت کنند به گردشگران داخلی و خارجی؟ (به نوعی، نمایش بازی کنند و سیمای یک روستا یا ایل شاد و باصفا و مولد را به تصویر بکشند؟)
– آیا در روستا بمانند و خدمت کنند به شهرنشینانی که برای گذران اوقات فراغت به روستا و خانه دوم خودشان مراجعه می کنند؟ (ایفای نقش سرایدار و خدمتکار برای صاحبان خانه دوم از طبقه مرفه و پولدار).
– آیا در روستا و بخصوص مناطق مرزی بمانند برای حفظ امنیت و رعایت اصول پدافند غیرعامل؟
– آیا قرار است روستاهای اطراف کلانشهرها به خوابگاه کارگران شهری تبدیل شوند؟ (حل مشکل مسکن و سکونت خانواده کارگران شاغل در شهرها که زیرخط فقر زندگی میکنند و توان اجاره مسکن در شهر را ندارند)
– آیا روستاها تبدیل شوند به قطبهای صنعتی (شهرکهای صنعتی و یا گلخانه ای) و یا شهرک خدماتی؟
البته سئوالات دیگری نیز مطرح است:
– آیا توسعه در بخش کشاورزی به معنی توسعه مناطق روستایی است؟
– آیا میتوان از مرگ روستا جلوگیری کرد؟ (چطور میتوان پویایی و مولد بودن جوامع روستایی و عشایری را حفظ کرد؟)
– آیا سهم اعتبارات روستایی متناسب با درصد جمعیت روستاها به جمعیت کل کشور خواهد شد؟
– آیا دولت برنامه ای برای کاهش شکاف خدمات آموزشی، بهداشتی، درمانی و رفاهی بین شهر و روستا دارد؟ (رفع ضعف دسترسی روستائیان و کاهش انگیزه مهاجرت ایشان)
– آیا دولت برنامه مدونی برای مهاجرت معکوس روستائیان از شهر به روستا دارد؟ (با چه سازوکاری و چه مشوقهایی؟)
– آیا …؟
بلاتکلیفی در حوزه جوامع عشایری بدتر از جوامع روستایی است.
– آیا دولت قصد اسکان عشایر را دارد و یا اینکه بهتر است عشایر غیور ما به همان زندگی سنتی کوچ نشینی خود ادامه دهند؟ (ارایه تسهیلات و مشوقهایی از طرف دولت برای اسکان هدایتی، حمایتی و یا خودجوش عشایر).
و سئوالاتی مشابه سئوالات فوق در مورد نقش و جایگاه روستا که اکثرا در مورد جوامع عشایری نیز صدق میکنند.
دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، 22 بند برای سیاستهای کلی نظام در حوزه توسعه مناطق روستایی و عشایری تدوین نموده است ولی هنوز ابلاغ نشده اند. امید است که با ابلاغ آنها، بخشی از نقشه راه توسعه مناطق روستایی و عشایری مشخص شود (البته به شرط آنکه عزم و اراده ای برای پیاده سازی سیاستهای کلی نظام وجود داشته باشد).
انتظار میرود که تا دیر نشده، مسئولین امر با حسن تدبیر و دوراندیشی و با استفاده از نظرات نمایندگان جوامع روستایی و عشایری و همچنین مشارکت و همفکری نهادهای مدنی، رسانهها و افراد صاحبنظر از مراکز علمی و پژوهشی، در اسرع وقت، پاسخ سئوالات فوق را تعیین نموده و اقدامات لازم را برای تحقق توسعه مناطق روستایی و عشایری بعمل آورند.
دیدگاهتان را بنویسید